Kısaca
- Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmak solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşmasını kolaylaştırıyor.
- Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyenini ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olarak görüyor.
- Acıbadem Kartal Hastanesi uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyenini ölçmek için 5 soruluk bir test hazırladı.
Kapı kollarından telefonlara kadar gün boyu dokunulan yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellerle vücuda taşınabiliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, ellerin ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlendiğinin hastalıkların önlenmesinde büyük rol oynadığını belirtiyor.
Dr. Seydaliyeva, el hijyeninin doğru uygulanıp uygulanmadığını ölçmek için hazırladığı 5 soruluk testteki sorular ve doğru cevapları şöyle sıraladı.
Yıkama süresi ve yöntemi
Ellerin sabunla en az 20 saniye ovalanması gerekiyor. Bilimsel çalışmalar, daha kısa yıkamada ellerden mikroorganizma ve zararlı kimyasalların daha az uzaklaştığını gösteriyor. Doğru yıkama; eller temiz akan suyla ıslatılmalı, sabunla köpürtülmeli, en az 20 saniye ovalanmalı, temiz akan suyla durulanmalı ve tamamen kurulanmalı. Birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine bu basamaklar uygulanmalı.
Yalnızca avuç içleri değil, el sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalı. Yıkamadan sonra ellerin tamamen kurutulması da önemli, çünkü ıslak eller mikroorganizmaları diğer yüzeylere daha kolay aktarabiliyor. Temiz havluyla mı hava ile mi kurutmanın üstün olduğuna dair yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor.
Yıkamanın zamanı
Eller gözle temiz görünse de mikroorganizma taşıyabilir. Yemek hazırlamadan, yemekten önce, bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce yıkanmalı. Tuvalet kullanımından, dışkıyla temastan, öksürme, hapşırma ya da burun temizlemesinden sonra da yıkama gerekiyor. Eller görünür biçimde kirlendiğinde ve evde kusma ya da ishali olan bir hastaya bakmadan önce ve sonra, yara bakımından, hayvan ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da el yıkanmalı.
Su sıcaklığı
Etkili el yıkamak için çok sıcak su gerekmiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor. Önemli olan suyun sıcaklığı değil, ellerin tüm yüzeylerinin yeterli süre ovalanması, durulanması ve kurulanması. Çok sıcak su ciltte tahrişe hatta yanıklara yol açabildiğinden, kişi soğuk ya da ılık su tercih edebilir.
Alkol bazlı antiseptik
Alkol bazlı el antiseptikleri yararlı, ancak her koşulda sabun ve suyun yerini tutmuyor. Sabun ve suya erişim yoksa ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren antiseptik kullanılabilir. Antiseptik elin tüm yüzeylerine yayılıp eller kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller görünür biçimde kirliyse sabun ve su tercih edilmeli. Özellikle norovirüs gibi bazı etkenlerin uzaklaştırılmasında sabun ve su, alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
