Kısaca
- Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kilonun üst solunum yollarını daraltarak gece solunum duraklamalarına yol açabileceğini söyledi.
- Katgı’ya göre sağlıklı kilo verme ve beslenme düzeni, uykudaki solunum kalitesini belirgin biçimde iyileştirebilir.
- Uyku apnesinin belirtileri yalnızca horlamadan ibaret değil; tanı için klinik değerlendirme ve uyku testi gerekiyor.
Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, obezite ile uyku apnesi arasındaki yakın ilişkiye dikkat çekerek fazla kilonun gece solunum duraklamalarına zemin hazırlayabileceğini belirtti.
Obezitenin, günümüz toplumlarının mücadele ettiği sağlık sorunlarının başında geldiği belirtiliyor. Katgı, uyku apnesi ile obezitenin birlikte görülme sıklığının modern toplumda arttığına işaret ediyor. Katgı’ya göre obezite, özellikle tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde ve şiddetlenmesinde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri.
Uyku sırasında boğazı açık tutan kasların doğal olarak gevşediğini hatırlatan Katgı, "Zaten daralmış olan hava yolu bu gevşemenin etkisiyle daha kolay kapanır veya belirgin biçimde daralır. Bunun sonucunda gece boyunca tekrarlayan solunum durmaları ve solunumda azalmalar ortaya çıkar" dedi. Karın çevresindeki yağlanmanın diyafram hareketlerini ve akciğer hacimlerini etkilediğini de ekleyen Katgı, bu durumun uyku apnesine yol açabileceğini söyledi. Uyku apnesinin getirdiği yorgunluğun ise hareketsizliği ve iştahı artırarak bir kısır döngü oluşturabileceğini belirtti.
Kilo vermenin etkisi
Sağlıklı bir kilo verme sürecinin uykudaki solunum duraklamalarının sıklığını azaltmada etkili olabileceğini ifade eden Katgı, boyun ve karın çevresindeki yağ dokusunun azalmasının solunum mekaniklerini olumlu yönde desteklediğini aktardı. Kilo kaybının horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğuna olumlu etki edebildiğini vurgulayan Katgı, "Bazı hastalarda uyku apnesinin derecesi gerileyebilir; bazı hastalarda ise hastalık belirgin ölçüde düzelebilir" dedi.
Tedavi yanıtının kişiden kişiye değişebileceğine dikkat çeken Katgı, kilo verme sürecine uygun beslenme düzeni ve fiziksel aktivitenin eşlik etmesi gerektiğini, medikal ya da cerrahi obezite tedavilerinin de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebileceğini söyledi. Belirli bir süre sonunda bazı yenilikçi medikal tedavilerin apne-hipopne indeksinde azalma sağlayabildiğini belirten Katgı, kilo kaybı sürerken bazı medikal cihazlarla uyku sırasında hava yolunun açık tutulabileceğini ekledi. Kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacı ve cihaz basıncının yeniden değerlendirilebileceğini, cihazın bırakılma kararının yalnızca horlamanın geçmesine dayanarak verilmemesi gerektiğini vurguladı.
Belirtiler ve tanı
Katgı, uyku apnesinin yalnızca horlamadan ibaret olmadığını kaydetti. Horlayan herkesin uyku apnesi hastası olmadığını, her hastada da şiddetli horlamanın görülmeyebileceğini belirten Katgı, uykuda fark edilen solunum duraklamalarını, boğulma hissiyle uyanmayı, sık idrara çıkmayı, gece terlemesini ve ağız kuruluğunu önemli işaretler arasında saydı. Gündüz uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğünün de görülebileceğini, bazı hastalarda cinsel istekte azalma yaşanabileceğini ekledi.
Özellikle kadınlarda belirgin horlama yerine uykusuzluk, yorgunluk, sabah baş ağrısı, sık uyanma ya da duygu durum değişikliklerinin daha ön planda olabileceğini belirten Katgı, tanıda yalnızca belirtilerin yeterli olmadığını söyledi. Klinik değerlendirme sonrasında uygun görülen hastalarda polisomnografi, yani uyku testi, seçilmiş hastalarda ise evde yapılan uyku apnesi testlerinin kullanıldığını aktardı. Bu testlerle solunum olaylarının sıklığı, oksijen düzeyleri ve hastalığın ağırlığının değerlendirildiğini belirtti. Katgı ayrıca gece solunumun durmasıyla oluşan oksijen düşüşlerinin vücutta stres yanıtı yaratabileceğini, sempatik sinir sistemini uyararak tansiyon ve kalp hızında dalgalanmalara yol açabileceğini ifade etti.
Kilo yönetimi tedavi planına dahil edilmeli
Obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kilo yönetiminin bütüncül tedavi planının ayrılmaz bir parçası olduğunu söyleyen Katgı, programın kişiye özel hazırlanmasının gerektiğini vurguladı. Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, hareket kapasitesi ve yaşam tarzının dikkate alınması gerektiğini belirtti. Katgı’ya göre kilo yönetimi özellikle karın çevresinde yağlanması belirgin olanlarda, yakın dönemde kilo alıp belirtileri artanlarda ve hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi ya da kalp damar hastalığı eşlik edenlerde öne çıkıyor. CPAP kullanan ve fazla kilosunun yarattığı başka sağlık sorunları olan hastalarda da yararlı olabiliyor.
Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo yönetiminde zorlanan seçilmiş hastaların ilaç ya da cerrahi açısından değerlendirilebileceğini aktaran Katgı, her hasta için aynı programın uygulanmadığını, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, önceki deneyimler ve tercihlerin dikkate alınması gerektiğini söyledi. Amacın yalnızca kısa sürede kilo kaybı sağlamak değil, ulaşılan iyileşmeyi sürdürebilmek olduğunu vurguladı. Katgı, uyku apnesinde yaklaşımın hastalığın ağırlığına göre gerekli solunum tedavisini uygularken, fazla kilosu olan hastalarda kilo yönetimini de tedavi planına yerleştirmek olduğunu belirtti.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
