Z kuşağı indirimleri sosyal medyadan, Baby Boomer kuşağı arama motorlarından izliyor

Kaspersky, 2026 indirim sezonu öncesinde yaptığı araştırmada, Z kuşağının indirim ve kampanyaları yüzde 48 oranında sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfettiğini, Baby Boomer kuşağının ise arama motorlarını (yüzde 38) ve markaların web sitelerini (yüzde 39) tercih ettiğini açıkladı.

Araştırma, kuşakların alışveriş alışkanlıklarının birbirinden belirgin biçimde ayrıldığını ve dolandırıcıların yöntemlerini bu farklara göre belirlediğini ortaya koyuyor. Sahte ürün satıcılarının deepfake teknolojisinden yararlandığı TikTok’tan, alışverişini hâlâ e-posta üzerinden yapan yaşlı tüketicilerin yaklaşık üçte birini hedef alan kimlik avı saldırılarına kadar pek çok tehdit, tüketicileri farklı kanallarda bekliyor.

Kaspersky, Türkiye dahil dünya genelinde 7.200 çevrim içi tüketicinin katıldığı araştırmada, farklı yaş gruplarının çevrim içi alışveriş kararlarını nasıl verdiğini ve en iyi fırsatları nereden bulduğunu inceledi. Türkiye genelinde en sık başvurulan kanallar arasında markaların web siteleri ve uygulamaları (yüzde 39), fiyat karşılaştırma siteleri (yüzde 38), çevrim içi pazaryeri reklamları (yüzde 36), arama motorları (yüzde 32), yakın çevre tavsiyeleri (yüzde 31) ve çevrim içi mağaza bildirimleri (yüzde 30) öne çıktı. Katılımcıların yüzde 29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, yüzde 28’i e-postaları ve yüzde 28’i çevrim içi reklamları tercih ettiğini belirtti. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 20 oldu.

Küresel sonuçlara göre Z ve Y kuşakları indirimleri keşfetmek için en çok sosyal medya ve içerik üreticilerinden yararlanıyor. Bu kanalı tercih edenlerin oranı tüm katılımcılarda yüzde 41 iken Z kuşağında yüzde 48, Y kuşağında yüzde 45. Z kuşağının diğer tercihleri arasında marka web siteleri ve çevrim içi reklamlar (ikisi de yüzde 41) var. Ayrıca Z kuşağının yüzde 19’u yapay zekâ önerilerinin, yüzde 20’si ise markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurduğu iletişimin satın alma kararında etkili olduğunu söylüyor.

Alışverişin giderek bir eğlence deneyimine dönüşmesi, siber tehditlerin de aynı dijital kanallardan yayılmasına zemin hazırlıyor. Kısa videolar izlemek, Telegram kanallarını takip etmek ya da yapay zekâ ile sohbet etmek alışveriş sürecinin parçası hâline gelirken, dolandırıcılar bu alışkanlıkları kullanıyor. 2026’da yaygınlaşan yöntemlerde suçlular, TikTok ve Instagram üzerinden var olmayan ürünleri satmak için yapay zekâ ve deepfake teknolojilerinden faydalanıyor. Yapay zekâyla üretilen karakterler, el yapımı olduğu iddia edilen ürünleri ya da mucizevi etkiler vaat eden sağlık ürünlerini tanıtıp tüketicileri doğrudan ödeme yapmaya yönlendiriyor. Sonuçta tüketiciler ya başka platformlarda çok daha ucuza satılan seri üretim bir ürünle karşılaşıyor ya da ödediği parayı tamamen kaybediyor.

Bir başka risk, yapay zekâyla üretilen ürün görsel ve açıklamalarından doğuyor. Bu içerikler nedeniyle teslim edilen ürünler, satın almadan önce sunulan görsellerden ve açıklamalardan belirgin biçimde farklı olabiliyor. TikTok Shop yapay zekâ ile oluşturulan yanıltıcı reklamları denetlese de tüketicilerin karşılaştığı tekliflerin güvenilirliğini her zaman sorgulamaları gerekiyor.

Sosyal ağlarda alışveriş için öneriler

Kaspersky, sosyal ağlarda cazip teklifleri araştıran tüketicilerin dikkatli olmasını ve şu adımlara özen göstermesini öneriyor. Satıcının profili incelenmeli: hesabın yakın zamanda açılması ya da kullanıcı adının defalarca değiştirilmesi şüphe uyandırmalı. Yorumlar kapatılmışsa ya da yalnızca bot hesapların tekdüze ifadelerinden oluşuyorsa temkinli yaklaşılmalı. Yapay zekâ içeriğine özgü işaretler de dikkate alınmalı; giysilere karışıp kaybolan saç telleri ya da havada süzülüyormuş gibi görünen nesneler bu izlerden sayılıyor. İçeriğin yapay zekâyla üretilmiş olması ürünün kesinlikle sahte olduğu anlamına gelmese de dikkat gerektiriyor. TikTok ve Instagram yapay zekâ içeriklerinin etiketlenmesini zorunlu tutuyor; dolayısıyla etiketsiz paylaşılan, yapay zekâ üretimi gibi görünen gönderiler tek başına bir uyarı işareti. Son olarak her zaman platformun güvenli ödeme sistemleri kullanılmalı: Instagram Checkout ya da Facebook Pay gibi platforma entegre altyapılar veya PayPal benzeri güvenilir üçüncü taraf sağlayıcılar tercih edilmeli. Bu sistemler, doğrudan banka havalesi ve EFT’nin sunmadığı koruma katmanını sağlıyor. Kaspersky Premium’un Çevrim İçi Ödeme Koruması da finansal işlemlere ek bir güvenlik katmanı ekleyebiliyor.

Baby Boomer kuşağının dijital alışverişte daha geleneksel yöntemlere bağlı kaldığı görülüyor. Bu yaş grubunda 61 yaş ve üzerindeki tüketicilerin yüzde 38’i indirimlere arama motoru sonuçlarıyla, yüzde 39’u doğrudan mağaza sitelerini ziyaret ederek ulaşıyor. Aynı kuşak indirim ve kampanyalara en az ilgi gösteren grup olarak öne çıkıyor; katılımcıların yüzde 11’i özel teklifleri aramakla ilgilenmediğini söylüyor. Bu oran tüm yaş grupları arasındaki en yüksek düzey.

Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarından yaklaşık yüzde 30’u için hâlâ önemli bir bilgi kaynağı; Z kuşağında ise ilgi yüzde 26’ya geriliyor. Bazı alışkanlıklar ise kuşaklar arasında benzerlik taşıyor: tüm yaş gruplarında yaklaşık yüzde 30 oranında tüketici indirimlerden haberdar olmak için aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyelerine başvuruyor. Televizyon, radyo, basılı yayınlar ve açık hava reklamları gibi geleneksel kanallara ilgi ise yüzde 21 ve yüzde 17 ile sınırlı kalıyor. Bu oranlar, yüzde 17 seviyesindeki yapay zekâ destekli alışveriş araçlarına olan ilgiye yakın. E-postalar, perakende web siteleri ve çevrim içi pazaryerleri ise tüketicinin aşina olduğu ve güvendiği kanallar oldukları için siber suçluların öncelikli hedefi olmayı sürdürüyor.

Kaspersky, bu kanallarda güvenli alışveriş için şu alışkanlıkları benimsemeyi öneriyor: Gerçek olamayacak kadar cazip tekliflere karşı dikkatli olunmalı; olağandışı indirim vaat eden kampanyalara temkinli yaklaşılmalı. Ziyaretçiyi hemen karar vermeye zorlayan sitelerden ve iade ya da değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durulmalı. URL adresindeki küçük yazım hataları ve sıra dışı karakterler dikkatle incelenmeli. Bir siteye e-posta ya da mesajlaşma uygulamasındaki bir bağlantıdan ulaşılmışsa ekstra özen gösterilmeli; sahte siteleri ve kimlik avı sayfalarını engellemek için Kaspersky Premium gibi güçlü bir anti-phishing bileşenine sahip bir güvenlik çözümü önerilir. Nitekim Kaspersky Premium, 2025’te bağımsız test laboratuvarı AV-Comparatives’in Sahte Mağaza Tespiti testinde "Onaylı" ("Approved") sertifikası almaya hak kazandı. Çevrim içi alışveriş için ayrı bir kart kullanılmalı; internet alışverişine özel banka kartı ya da sanal kart tercih edilmeli ve tüm banka ve kredi kartı hesaplarında işlem bildirimleri açılmalı. Kart bilgileri ve kimlik doğrulama verileri ise Kaspersky Password Manager gibi şifrelenmiş bir dijital kasada saklanmalı.

Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova konuyla ilgili şunları söyledi: "Dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında çevrim içi satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini görüyoruz. Geleneksel kampanya kanalları uzun süredir yerini internet üzerinden sunulan tekliflere bırakırken, artık sosyal medya ve yapay zekâ da arama motorlarının ve marka web sitelerinin önüne geçmeye başlıyor. Genç kuşaklar alışverişi bir eğlence deneyimi olarak görürken, ileri yaş grupları alışverişe daha çok ihtiyaç duydukları ürünleri bulmaya yönelik bir faaliyet olarak yaklaşıyor. Ne yazık ki tercih ettikleri alışveriş yöntemi ne olursa olsun, hiçbir yaş grubu siber tehditlere karşı tamamen güvende değil. Bu tehditler, gelişmiş bir yapay zekâ dolandırıcılığında da kimlik avı amacıyla gönderilen bir e-postada da karşımıza çıkabiliyor. Kaspersky olarak tüketicilerin en avantajlı tekliflere ulaşmak için hangi kanalları tercih ettiklerinden bağımsız olarak, farklı dolandırıcılık senaryolarına karşı çok katmanlı koruma sağlamaya ve herkes için güvenli bir çevrim içi alışveriş deneyimi sunmaya kararlıyız."

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı