Kısaca
- Rahim ağzı kanserinin önemli nedenlerinden HPV enfeksiyonu ve kanser öncesi hücre değişiklikleri çoğu zaman belirti vermez.
- Türkiye’de 30-65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV-DNA testiyle rutin tarama uygulanıyor.
- HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez, yeni enfeksiyonlara karşı koruma amaçlar; tarama yine de sürmeli.
Kadınlarda en sık görülen kanserlerin başında gelen rahim ağzı kanseri için kanser öncesi değişiklikler çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor. Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, HPV enfeksiyonu, tarama yöntemleri ve HPV aşıları hakkında bilgi verdi.
İnsan Papilloma Virüsü (HPV) toplumda yaygın bir virüs grubu. Bazı yüksek riskli türlerin uzun süre vücutta kalması rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabiliyor, bunların bir kısmı yıllar içinde kansere dönüşebiliyor. Ağrı ya da siğil olmaması enfeksiyonun bulunmadığı ya da taramaya gerek olmadığı anlamına gelmiyor; düzenli kontroller aksatılmamalı.
Tarama ne zaman yapılmalı?
Tarama zamanı yaşa ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması 30-65 yaş arasındaki kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor. HPV testi pozitif çıkanlar, önceki taramalarında anormal sonuç alanlar ya da özel risk taşıyanlar daha yakın takibe alınabiliyor; kontrol sıklığını hekim belirliyor.
HPV testi ile smear testi rahim ağzından alınan örnekte farklı şeylere bakıyor. HPV testi kanserle ilişkili yüksek riskli türlerin varlığını araştırırken, smear testi hücrelerde anormal değişiklik olup olmadığını değerlendiriyor. Hangi testin yapılacağı ve aralığı yaş, önceki sonuçlar ve kişisel risklere göre seçiliyor.
Pozitif sonuç ne anlama geliyor?
HPV testinin pozitif çıkması tek başına kanser tanısı değil. Sonucun uzman tarafından yorumlanması ve önerilen takibin tamamlanması gerekiyor. Bazı kişilerde testin belli bir süre sonra tekrarlanması yeterli olurken, bazılarında rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerektiğinde doku örneği alınması gerekebiliyor. Kanser öncesi değişiklikler zamanında saptanıp tedavi edilirse kanserin gelişmesi önlenebiliyor. Normal sonuçta da bir sonraki kontrol önerilen zamanda yaptırılmalı.
Aşı ve bulaş
HPV aşısı hedeflediği türlere karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine katkı veriyor. En yüksek fayda virüsle karşılaşmadan önce alındığında görülüyor; aşılama 9 yaşından başlayabiliyor ve kız ile erkek çocukların erken yaşta aşılanması öneriliyor. Yetişkinlerde yarar yaş, önceki aşılar ve sağlık durumuna göre hekim tarafından değerlendiriliyor. Aşı var olan enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor, yeni enfeksiyonlara karşı koruma amaçlıyor. Daha önce HPV saptanmış olması aşının her durumda işe yaramadığı anlamına gelmiyor, aşılanmış kadınlar da taramalarını sürdürmeli.
HPV başlıca cinsel temas ve yakınlaşma sırasında deri teması yoluyla bulaşıyor. Belirtisi olmayanlar da virüsü bulaştırabiliyor. Prezervatif riski azaltıyor, ancak genital bölgenin tamamını örtmediği için tam koruma sağlamıyor. HPV kadınları ve erkekleri etkileyebiliyor. Test virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermiyor; virüs yıllar sonra yeniden saptanabiliyor. Pozitif sonuçlar kişiler hakkında yargıya varmak için değil, tıbbi takibi planlamak için değerlendiriliyor.
Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışında ya da menopoz sonrası kanama ve özellikle kötü kokulu, alışılmadık vajinal akıntı görüldüğünde hekime başvurmak gerekiyor. Bu belirtilerin nedenleri farklı olabileceğinden muayene önemli. Yakın zamanda tarama yaptırılmış olsa bile yeni şikâyetler ayrıca değerlendirilmeli. Son taramanın tarihini bilmeyenler ya da zamanı gelenler bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurarak yaşa ve sağlık geçmişine uygun bir plan oluşturabilir, önerilen takipleri tamamlayabilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
